Engnge Zoram Thar Chu?
Birmingham, United Kingdom ah PhD in Philosophy chu University of Birmingham kaltlangin Pu Zaichhawna Hlawndo chuan hlawhtling takin 2011 khan a zo a. Doctorate Degree a neih hnu lawkah Fellowship of Churches of Christ in Great Britain and Northern Ireland (FCC) te chuan Pastor ni turin ordination an pe a ni. FCC hi inter-denominational fellowship a ni a, Pu Zaichhawna te Kohhran din - Global Community Church (church-plant) chu anni enkawlna hnuaiah awmin, GCC hi England sawrkar hnuaiah Charity anga registration nei bawk a ni. Chhungkuain ringlote hnenah chanchintha hril hna thawk pahin, a nupui fanau te nen mahni zawn theuhah hna tha tak tak bakah, anmahni in leh lo leh lirthei te neiin, malsawmna nasa tak an dawng a ni.
February 2012 khan Dr. Zaichhawna Hlawndo chu Mizoramah a zin haw a, England let tura Dubai Airport a awm mek laiin Pathian aw a hre ta a. He thu - “I pianna ramah missionary turin kir leh rawh” tih hi a dawng ta a ni. Chu thu chu a thinlungah a cham reng a, March thlaah a hrilhfiahna a dawng ta a. Zanlaiah Lalpa thlarau in a kaitho a, Nehemia bu a chhiartir ta a ni. Nehemia’n Jerusalem kulh chhia a din that ang khan, ram ropui zawka a hna kalsanin Mizoram kulh chhe din that hna a thawh a ngai a ni tih a dawng fiah chho ta zel a. Lalpan a thil tum chu, ‘Zoram Thar’ din a ni tih chu amah mai ni lo, ram danga hnam dang te kal tlangin a fiahna a hmu ta zel a. Mizoramah Zoram Thar buaipuitu Kohhran chhuahsan leh kal sual tam tak an awm thu Kohhran hruaitu thenkhatin an lo hrilhfiah a, chutiang te nena sawizawm tur leh inkungkaihna pakhatmah a awm loh thu Dr. Zaichhawna chuan chiang takin a hrilhfiah bawk a ni. Dr. Zaichhawna te nupui fanauten a kohna an hmuhpui loh avangin, amahin January 2016 khan England chhuahsanin, puanthuah telin Mizoramah chu ‘missionary’ hna thawk tur chuan a haw hlen ta a. 2018 ah a nupui fanauten pa ber kohna chu tawmpui ve in, England ram chu chhuahsanin, a rawngbawlna chu an rawn tawiawm ve ta a ni.
Mizoram Kulh Chhia Din That Tura Kohna
RAM RORELNA
Kan ram rorelna din tura party politics kalphung chu chiang takin a zir a, ringlote’n dik lo taka party political system Mizoram in a kalpui chu Pathian duhloh zawng a ni tih a hmu fiah ta a. ‘Lalpa chhiahhlawh tur zawn khawm’ hna thawh chu Lalpa kohna a ni tiin, Pathian mi hman tak tak te nen an thawkho a. Party politics ni lovin - politics thianglim, Lal Isua Krista rorelna, thlei bik nei lo rorelna a ni dawn tih a dawn avangin, party system chu thiat a, thui loh kawrfual ha turin mipui te hnenah an au (awareness an pe) ta char char a. A takah Pathian Lal Ram Sawrkar a din thei nan Lalpa chhiahhlawh intelkhawm te chu 2018 leh 2023 khan Independent Candidate in bial engngemaw zat ah an ding ta a ni. Lei lamah tun dinhmunah hlawhtlinna chang rih lo mah se, thlarau lama chi an tuh hi Lalpa hun tiamah a tiak ang tih an beisei tlat a, mipui te Party ruihchilhna bansana, Pathian Lalram Sawrkar atan inpumkhat turin an chah chhunzawm zel a ni.
HNAM
Zofate kulh chhia dinthat ngai em em pakhat chu hnam indaidanna a ni tih hi Dr. Zaichhawna Lalpan a veitir leh ta a. Zo hnahthlak te hi thlahtu chungchangah rei tak lo buaiin, chibing/chibil indaidanna hi a nasat em avangin thlahtu bul chhui chu a vei ta em em a. Historian hmasa te lehkhabu mai bakah, Zo hnahthlak hrang hrang history ril tak tak te a khawn khawm a, chung a research piah lamah Thlarau pawlna leh inpuanna (revelation) nasa tak a dawn kaltlangin, lehkhabu pahnih ‘Tu Dang Kan Ni lo, Zofate kan ni’ tih leh ‘Savun Lehkha’ tih hmangin Zofate tobul leh nihna a dawng ang chu a ziak chhuak ta a ni. Hetah hian thlahtu inang ‘common ancestry’ chu Zo/Dzo/Yo etc. kan nei vek tih a hmu chhuak a. He kan thlahtu leh Kipmang inkara chhuan (generation) tam tak awm hi, kan Pu Josefa (Ephraim leh Manasea pa) kha Jo, Zo a ni ngei a ni tih tichiangtu a ni a ti a. Mithiam tam tak leh Thlarau miten Israel hnam bo te zinga mi kan ni an lo tih chu Josefa thlah kal zel kan nih dan atangin a finfiah ve ta a ni. Amaherawhchu Dr. Zaichhawna hian Israela pem emaw, Juda sakhuaa inleh hi a pawi a ti takzet a. Krista zarah kan Israelna dah hmasak bera, kan nihna hi Isua Krista Chanchintha kan hrilna tura Lalpa kohna pawimawh tak a ni tih hi a auhla a ni. Zofate hi hun hnuhnunga rah chhuah tur hnam hriakthih kan ni tih a pawm tlat bawk. Zofate inpumkhatna hi NGO angin an buaipui chho char char a, ram buai laiin Manipur Zofate leh Burma Zofate hnenah rawngbawlin an zin a. Zofate Hnam Lungphun chu 2021 khan Thenzawlah an hawng a, Zo hnahthlak peng hrang hrang aiawh lo kalin, Zofate zingah mi pawimawh tak tak ten ni thum chhung he lungphun hawnna program (Zofate Haw Runppui) hi an hmang ho a ni.
KOHHRAN
Dr. Zaichhawna leh a chhungte hi Kohhran ah chuan pian tirh ata leh thlahtu te atangin Presbyterian ah rinawm takin rawngbawltu an ni a. Tun thlengin chanvo hrang hrang an Kohhranah an la chelh mek bawk. A nupui Pi Rohlupuii nen Synod Mission Board hnuaia missionary thawk thin an ni a, mission field a intawng an ni nghe nghe a ni. Tunah hian Dr. Zaichhawn hi Synod hnuaiah missionary pension niin, Kohhran hmangaihtu dik tak an ni. Zoram Thar (NGO) hi Kohhran pawl hrang hrang hruaitute awmna leh telna a ni bawk. Chutih rual chuan Kohhran pawl hrang hrang indaidanna leh inbeihna te hi sual hmanrua a ni tih hriain, Kohhran mipui inpumkhata rawngbawl a pawimawhzia Lalpan a hmuhtir a. Inlungrual taka Kohhran hrang hrang ten Chanchintha kan hrilna hmunpui (Mission Centre) tur Zofate Pathian Biak Inpui sak bul an tan ta ni. 2003 atanga hei hi Lalpa lo hmuhtir tawh niin, a hmun hi Thenzawl a ni tih nemngheh a ni a, May 2024 atangin ban phun tan a ni. He Biak Inpui hi Zofate (Zohnahthlak) zawng zawng te intawm tur, inkhawmpui/meeting/conference atan te pawha hman theih tur a ni a; tin khualzin te hnena chanchintha hrilna tur a nih angin, pindan hrang hrang ah Bible thawnthu lemziak hmanga hmuh leh chhiar theih turin a awm dawn a ni. Khawvela Biak In lian ber tura duan a ni a, Hnam Biak In a nih angin, hnam dang kutthlak a rem lo a. Zofaten hnatlangin, sum leh tha kan thawh chho zel a, mipui te hi a neitu vek kan nih angin kan hnam rohlu atan kan thawhho zel kan beisei a ni.
TLANGKAWMNA
Zoram Thar hian member a la lo a, hruaitu erawh NGO angin engngemaw zat ruat an ni. Zofate zawng zawng lenna a ni a, thudiklo thehdarhtu tam tak awm mahse, NGO kan nihna te, Kohhran tana thahnemngai kan nih thu leh leh kan ram leh hnam damna tura Lalpa kohna dawng kan ni tih hi mipuiten an hmufiah ve zel a. Lal Isua tawngtaina tihhlawhtlinga, khawvel tana eng ni tura inpumkhatna lam hawi zel turin Zofate zawng zawng kan ngen tak meuh meuh che u a ni.
